Consumer Protection Rightsग्राहक संरक्षण कायदा व तुमचे हक्क
By Adv. Ajay Mane•Updated: January 3, 2026•5 min read
जागो ग्राहक जागो (Jago Grahak Jago)
तुम्ही खरेदी केलेल्या वस्तूत किंवा सेवेत काही दोष असेल, तर नवीन ग्राहक संरक्षण कायद्यांतर्गत (2019) तुम्हाला अतिशय जलद न्याय मिळण्याची सोय आहे.
ग्राहक म्हणून तुमचे हक्क (Your Rights)
- सुरक्षिततेचा अधिकार: आरोग्यास हानिकारक वस्तूंपासून संरक्षण.
- माहितीचा अधिकार: वस्तूची गुणवत्ता, संख्या, शुद्धता आणि किंमत जाणून घेणे.
- निवडीचा अधिकार: विविध वस्तूंमधून योग्य वस्तू निवडणे.
- तक्रार निवारणाचा अधिकार: फसवणूक झाल्यास नुकसानभरपाई मिळवणे.
तक्रार कधी दाखल करू शकता? (When to file a complaint?)
खालील परिस्थितींमध्ये तुम्ही ग्राहक मंचाकडे दाद मागू शकता:
- दुकानदाराने घेतलेल्या पैशांपेक्षा कमी दर्जाची वस्तू दिली असेल.
- वस्तूमध्ये उत्पादन दोष (Manufacturing Defect) असेल.
- सेवा वेळेवर किंवा योग्य प्रकारे दिली नसेल (उदा. कुरिअर, मोबाईल सेवा).
- MRP पेक्षा जास्त किंमत आकारली असेल.
तक्रार कशी करावी? (How to file complaint?)
आता तुम्ही घरबसल्या 'ई-दाखिल' (e-Daakhil) पोर्टलवरून सुद्धा तक्रार दाखल करू शकता.
- दुकानदाराला किंवा कंपनीला लेखी नोटीस पाठवा.
- प्रतिसाद न मिळाल्यास जिल्हा ग्राहक आयोग (District Consumer Commission) कडे तक्रार करा.
- फी अत्यंत नाममात्र असते (दाव्याच्या रक्कमेनुसार).
फसवणूक झाली आहे का?
तुमच्या हक्कांसाठी लढताना कायदेशीर मदत घेणे कधीही फायद्याचे ठरते.